سمفوني شماره شش بتهوون

-مقدمه

بتهوون عاشق طبيعت بود، و زمان زيادي را صرف قدم زدن در طبيعت زيباي كشورش مي كرد. او مكررا وين را به قصد مناطق روستائي و طبيعت ترك مي كرد. اما او بهر حال اولين آهنگسازي نبود كه طبيعت را در موسيقي اش به نمايش مي گذاشت بعنوان مثال ژوزف هايدن در اراتوريوي فصل ها قبل از سال 1802 عشق و علاقه اش را به طبيعت به تصوير كشيد، رقص روستائي ، طوفان‌ همراه‌ بااذرخش‌ وصاعقه‌ ، آواز پرندگان و ... اما بتهوون اوراتوريوي ديگر نساخت بلكه اين اصوات را در قالب يك اثر عظيم و به شكل سمفوني نگاشت تا از اتهام تقليد گريخته باشد.
آهنگساز درباره سمفوني 6 مي گويد كه اين اثر : " چيزي بيش از احساس نقاشي اصوات است". و به همين خاطر در قسمت عنوان موومان اول اضافه مي كند كه ( )
پيش نويس اين اثر در سال 1802 نگاشته شد. در عنوان برنامه بتهوون اين تبصره را اضافه كرده :
"اين به عهده شنونده گذاشته شده كه آن فضا را درك كند...هر كس ايده و تصوري از زندگي روستائي دارد و نيازي نيست آهنگساز هيچ تصوري را جهت راهنمائي بنگارد."
سمفوني روستائي هم زمان با سمفوني مشهور و آتشين شماره پنج تصنيف شد، و به همراه سمفوني شماره پنج در كنسرتي نا معمول به سال 1808 در وين به اجرا در آمد. گرچه اين اثر يكي از زيباترين و دلنشين ترين آثار بتهوون بود ولي مردم آن زمان انتظار اثري جسورانه و متهورانه را داشتند. و اين قطعه آرامبخش و درون گرا چيزي نبود كه آنها مي خواستند.
از اين شروع ناموفق بهر حال سمفوني ششم در دنياي موسيقي جزو رپرتوار(فهرست قطعات موسيقي) سمفوني ها و قطعه محبوب شنوندگان قرار گرفت و تا امروز به كرات اجرا و ضبط گرديده است.

- اركستراسيون (سازبندي)
اين سمفوني براي پيكولو(در موومان چهارم) ، دو فلوت ، دو اُبوا ، دو كلارينت (سي بمل) ، دو باسون ، دو هورن (فا و سي بمل) ، دو ترومپت (دو و مي بمل در موومان پنج) ، دو ترومبون (آلتو و تنور در موومان چهار و پنج) ، تيمپاني ( در موومان چهارم) و بند زهي (ويلون ها) تصنيف گرديده است.

- ساختار
اين سمفوني ساختار معمول سمفوني هاي كلاسيك را شكسته است ، و به جاي چهار موومان معمول داراي پنج موومان مي باشد:
1- Allegro ma non troppo
2- Andante molto mosso
3- Allegro
4- Allegro
5- Allegretto

كه در آغاز هر موومان آهنگساز به شرح زير نگارش شده است :
موومان اول : ورود به ييلاق با احساس بيداري و شادماني
موومان دوم : صحنه جويبار
موومان سوم : گردهمائي و شادماني روستائي
موومان چهارم : طوفان و تندر
موومان پنجم : آواي چوپانان با احساس شادي و شكرگزاري پس از طوفان
مدت اين سمفوني حدود چهل دقيقه مي باشد.
و موومان سه تا پنج بدون وقفه و به دنبال هم اجرا مي گردند.

- بررسي
موومان اول : سمفوني با مووماني آرام و بشاش شروع مي گردد بيانگر احساس آهنگساز از گذشتن فضاي روستا و ييلاق مي باشد. اين موومان به شكل سونات است كه از هفت موتيف ساخته شده و هر كدام جداگانه بسط ، گسترش و تغيير شكل يافته است.
يك جنبه غير معمول اين موومان استفاده از موتيف هاي بسيار كوچك است كه مكررا مثل تار و پودهاي بسيار ريز به هم بافته شده است.
يان فرايندل در اين خصوص چنين مي گويد:
" تكرار لايتناهي الگوها در طبيعت كه ياد آور ريتم سلول ها است و اين نيازمند يك هماهنگي خالص و ناب مي باشد."

موومان دوم : اين موومان توسط بتهوون صحنه جويبار نامگذاري شده است. اين اثر يكي از زيباترين و آرامشبخش ترين ساخته هاي او به فرم سونات است كه داراي ميزان 8/12 و در گام سي بمل ماژور مي باشد و مهم ترين پايه اين اثر نت پايه چهارم آن است .
موتيف اول كه توسط ويلون ها نواخته ميشود تداعي بخش جويبار روان است. در اين بخش ويلون سلها به دو دسته تقسيم مي شوند:
1- دسته اول نتهاي جويبار روان را به شكل Mute مي نوازند.
2- دسته دوم نتها را با كنتر باس به شكل pizzicato مي نوازند.
انتهاي موومان در قسمت كودا (بين ميزان 124-130) كادانسي براي سه ساز بادي چوبي كه تقليدي از صداي پرندگان است. بتهوون از گونه هاي مختلف پرندگان كمك گرفته : بلبل با صداي فلوت ، بلدرچين با ابوا و فاخته با كلارينت.

موومان سوم : موومان سوم حس شادماني رقص روستائي را به خاطر مي آورد. كه در گام فا ماژور بوده و در ادامه به گام اصلي باز ميگردد.
فرم اسكرتسوي اين موومان با فرم هميشگي آن متفاوت مي باشد.
اين تريو دو بار ظاهر مي شود و هر بار با پاساژي خشن 2/4 قطع مي شود. بتهوون در اينگونه تنظيمات خود مي خواسته تكرار را در آخرين قسمت از هر بخش نشان دهد. در انتها تمپوتند گشته و فضاي آشوبگرانه را ميرساند. موومان ناگهان به پايان مي رسد وقتي كه باران شروع به باريدن مي كند.

موومان چهارم : در موومان چهارم كه در گام فا مينور است، نشان دهنده طوفان مهيبت كه شامل رعد و برق ، بادهاي تند و باران شديد مي باشد. بتهوون در اين قسمت مي خواست هم اضطراب حاصل از طوفان را براي روستائيان نشان دهد و هم چنين خود واقعه طوفان را .
صدا رعد همچنان شنيده ميشود در طي طوفان و تا آخر اين موومان به طور پيوسته ادامه پيدا ميكند تا در پايان به نمايش رنگين كمان ختم مي شود.
در پايان موومان چهارم هنوز سمفوني به نتيجه مطلوب نرسيده و به همين دليل از قالب سمفوني هاي كلاسيك خارج شده و به موومان پنجم راه مي برد. منتقدان موومان پنجم را مستقل از كل سمفوني مي دانند. رويه بتهوون در اين كار اين بود كه موومان پاياني را بر خلاف مقدمه طوفاني و مهيج آن به آرامي تمام كرد.

موومان پنجم : موومان پايان در گام فا ماژور ميزان 6/8 مي باشد. هشت ميزان اول هنوز در حال و هواي طوفان مي باشد و از ميزان نهم در واقع اين موومان آغاز مي گردد.
اين موومان با فرم سونات روندو مي باشد ، و تم اصلي در گام تونيك آغازين است كه به خوبي بسط وگسترش داده و به گام اصلي بازگشت نموده است. و داراي كوداي طولاني "دم تكان دادن سگ" مي باشد.
مانند بسياري از موومان هاي پاياني آثار كلاسيك اين موومان نيز داراي ميزان هاي هشت تائي متقارن مي باشد كه در آن آواز شكر گزاري چوپانان را به نمايش مي گذارد كه سراسر با شادي همراه است.
در مورد اين كودا آنتوني هاپكينز مي گويد : " به نظر مي رسد كه زيباترين قسمت تمام اين سمفوني باشد" كه به آرامي آغاز مي شود و رفته رفته به اوج خود مي رسد با اجراي تمام اركستر، و ويلون اول تريپلت سريعي را در بالاترين حد خود مي نوازد در ادامه اين پاساژ پر حرارت توسط بتهوون علامت گزاري شده "pianissimo, sotto voce" كه اين پاساژ را به تمپوئي آهسته هدايت مي كند . بعد از اين دوره كوتاه قطعه با دو آكورد موكد پايان مي پذيرد.

ماخذ : WWW.Wikipedia.org
ترجمه و تلخيص : سامان خليلي